Gmina Choczewo

Gmina Choczewo jest jedyną gminą w Powiecie Wejherowskim z bezpośrednim dostępem do morza /17 km linii brzegowej/. Do przebywania i wypoczywania właśnie na tym terenie zachęca nieskażone morskie powietrze, z dużą zawartością jodu, czyste plaże w Lubiatowie, Sasinie-Stilo i Słajszewie, a także usytuowane malowniczo wśród lasów i zasobne w ryby /liny, szczupaki, węgorze/ jeziora: Choczewskie i Kopalińskie.

Zarówno nad morzem, jak i nad jeziorami znajdują się urocze kąpieliska i dobrze wyposażone pola namiotowe wraz z zapleczem gastronomicznym. Kolejnym atutem są lasy - czyste i bogate w runo leśne oraz grzyby. Przy drodze z Sasina do Stilo znajduje się, ustanowiony w 1961 roku, rezerwat przyrody "Choczewskie Cisy". Przedmiotem ochrony jest tu naturalne stanowisko odnawiającego się cisa w wielogatunkowym lesie mieszanym.

Na wysokiej, zalesionej wydmie, 1000 m od linii brzegowej, usytuowana jest jedna z najpiękniejszych na Kaszubach latarni morskich - Stilo. Obiekt udostępniany jest zwiedzającym corocznie, od początku czerwca do końca sierpnia, w godzinach od 10.00 do 18.00.

Wokół latarni rozpościerają się tereny wydmowe, zalesione na obszarze przeszło 300 ha kosodrzewiną, sprowadzoną na teren Gminy Choczewo pod koniec XIX wieku.

Niezaprzeczalne walory turystyczne gminy, jej położenie oraz nieskażone środowisko stały się podstawą do powstania na bazie dotychczasowych gospodarstw rolnych - gospodarstw agroturystycznych, oferujących nie tylko wypoczynek na łonie natury, ale również wyżywienie oparte na własnych produktach. Wśród zamieszkujących tu osób można spotkać wielu pasjonatów - twórców ludowych i profesjonalnych. Gospodarstwa agroturystyczne znajdują się w Sasinie, Słajszewie, Ciekocinie, Choczewie, Kierzkowie, Kopalinie, Lubiatowie, Gościęcinie. Oferta agroturystyczna obejmuje też "wczasy w siodle".

Gmina Choczewo ma również ciekawą i bogatą, sięgającą czasów średniowiecza historię, nierozerwalnie związaną z losami Pomorza Gdańskiego i Ziemi Lęborskiej. Charakterystycznym jest to, że właśnie tutaj znajduje się największa ilość zabytkowych dworów i pałaców wraz z zachowanymi kompleksami parkowymi, w których gospodarzami były znane pomorskie rody: Dzięcielskich, Wejherów, Jackowskich, Łętowskich, Krokowskich, Przebendowskich. Niektóre z obiektów, przywrócone do dawnej świetności, otworzyły swoje podwoje dla gości i funkcjonują jako ośrodki wypoczynkowe.

Są to:

• pałac w Starbieninie, gdzie obecnie mieści się filia Kaszubskiego Uniwersytetu Ludowego,
• pałac w Zwartowie, gdzie znajduje się Ośrodek Wczasowo-Szkoleniowy "Relaks"
• pałac w Sasinie, w którym mieści się prywatny ośrodek o nazwie: "Pałac Sasino".

W odbudowywanym dworze w Przebendowie ma swą siedzibę Stacja Badania Wędrówek Ptaków Uniwersytetu Gdańskiego.

W Osiekach, Ciekocinie i Zwartowie znajdują się zabytkowe kościoły.
Teren gminy sprzyja różnym formom aktywnego wypoczynku: jazda konna, grzybobranie, wędkowanie, myślistwo, turystyka rowerowa i piesza.

Szlakiem dworów i pałaców

Na terenie Gminy Choczewo jest wiele miejsc przypominających o wielowiekowej i barwnej historii tych ziem. Choć początki osadnictwa sięgają czasów średniowiecza, to najcenniejszymi pamiątkami z przeszłości są dwory i pałace, jakie na przełomie XIX i XX wieku powstawały w poszczególnych folwarkach, należących wówczas do bogatych rodów niemieckich. Majątki te przejęte po II wojnie światowej przez państwo polskie, zagospodarowywane były w różny sposób, aczkolwiek głównie pod kątem gospodarstw rolnych. I choć obecnie poszczególne dwory i pałace przedstawiają zróżnicowaną wartość architektoniczną i materialną to zachęcamy do obejrzenia każdego z nich.

Borkowo - w północnej części znajduje się założenie dworsko-parkowe otoczone drogą wiejską. Znajduje się tu dwór i budynek gospodarczy z XIX wieku oraz park z drugiej połowy XIX. Zachowały się fragmenty bramy głównej. Majątek od XVIII należał, najpierw w części, później w całości rodziny von Tessmar. Obecnie dwór stanowi własność prywatną.

Borkówko - w południowej części wsi, na płaskim terenie położone jest duże założenie dworsko-parkowe. Całość: dwór z XX wieku, park i budynek gospodarczy /po wschodniej stronie/, oraz zespół budynków folwarcznych /po zachodniej stronie/, rozmieszczona jest na planie regularnego prostokąta. W parku zachował się zabytkowy drzewostan: pojedyncze egzemplarze lip drobnolistnych i dębów szypułkowych z XVIII wieku, a z późniejszego okresu - żywotniki zachodnie i świerki zwyczajne. Ostatnim przedwojennym właścicielem majątku była rodzina von Vichstaedt; w pobliskim lesie pochowany został ich jedyny, 16-letni syn. Po wojnie majątek przeszedł na własność państwa, a od około roku 1960 stanowi własność prywatną.

Choczewo - w południowej części znajduje się zespół dworsko-parkowy z pałacem, dawną oficyną i parkiem z III ćw. XIX wieku; do dworu prowadzi wspaniała aleja kasztanowa. Zachowała się również część zabytkowego, kamiennego muru. Od 1742 r. do 1945r. majątek stanowił własność rodziny von Dzięcielski, następnie przejęty przez państwo polskie zagospodarowany został w 1954r. na potrzeby szkoły rolniczej. W drugiej połowie lat 70 utworzono tu szkołę podstawową. W latach 70. i 80. XX wieku przeważającą część parku przeznaczono na boiska sportowe i stadion, wybudowano salę gimnastyczną. Obecnie w pałacu mieści się Gminna Biblioteka Publiczna, Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, Gminny Zespół Oświaty oraz oddziały I - III Szkoły Podstawowejw Choczewie.

Ciechocinko - po południowej stronie drogi prowadzącej z Kurowa do Ciekocina usytuowany jest dawny zespół dworsko-folwarczny, obejmujący dwór z 1910 roku, budynek mieszkalny, dom rządcy, stodołę, gorzelnię, oborę i park z przełomu XIX i XX wieku.
Ostatnim przedwojennym właścicielem majątku była rodzina Semkow; po wojnie utworzono tu państwowe gospodarstwo rolne.
Obecnie stanowi własność prywatną - "PAŁAC I STADNINA KONI CIEKOCINKO".

Gościęcino - w południowej części wsi usytuowany jest dwór z parkiem z II połowy XIX wieku. Prowadzi doń piękna aleja dojazdowa /szpalery klonów pospolitych/. Zieleń parku tworzą buki, dęby, klony pospolite, lipy drobnolistne. Po wschodniej stronie dworu utworzono klomb z egzotycznym okazem jedlicy Douglasa, otoczonym bukami czerwonymi. Majątek ten już po I wojnie światowej stanowił własność państwa polskiego, następnie w latach II wojny stał się własnością niemieckiej rodziny Schulz, a po 1945 roku ponownie przeszedł na własność Skarbu Państwa, w zarząd państwowego gospodarstwa rolnego. Od 1957 roku część północna dworu należała do Gminy Choczewo, a część południowa do prywatnego właściciela. Obecnie, od kilkunastu już lat, dwór w całości stanowi własność pp. Szafoni, którzy utworzyli tu gospodarstwo agroturystyczne.

Łętowo - w południowej części wsi znajduje się duży zespół dworsko-parkowy i zabudowania gospodarczo-przemysłowe dawnego folwarku, do których prowadzi wewnętrzna droga wiejska. Dwór, pochodzący z początku XX wieku, usytuowany jest na lekkim wyniesieniu, rozciąga się stąd wspaniały widok na tereny nizinne Bychowskiej Strugi i Jeziora Choczewskiego. Obok dworu zachowała się również zabytkowa gorzelnia i stodoła oraz dwa słupki bramne. Ostatnimi przedwojennymi właścicielami majątku była rodzina Hajer. Po wojnie przeszedł na własność państwa polskiego, utworzono tu państwowe gospodarstwo rolne. Obecnie dwór nadal znajduje się w gestii Skarbu Państwa - w dzierżawie.

Sasino - w odległości 1,5 km od głównej wsi znajduje się zespół dworsko-parkowy /Sasinko/, obejmujący okazały dwór z II połowy XIX wieku oraz park krajobrazowy, założony w stylu ogrodów angielskich. Przed głównym budynkiem usytuowany jest owalny gazon z fontanną. Droga dojazdowa obsadzona jest w części szpalerami świerków. Ostatnim przedwojennym właścicielem majątku była rodzina Jungow. W 1948 roku majątek przeszedł na własność państwa polskiego, oddany w użytkowanie Wojskom Ochrony Pogranicza. Obecnie całość stanowi własność prywatną, znajduje się tu ośrodek wypoczynkowy o nazwie: "PAŁACSASINO".

Zwartowo - w północno-wschodniej części wsi usytuowany jest zespół dworsko-parkowy, obejmujący pałac z przełomu XIX i XX wieku oraz park, utworzony w II połowie XIX w. z wykorzystaniem urozmaiconej rzeźby terenu /strome skarpy i rozlewiska/. Zieleń parku tworzy stary i jednocześnie egzotyczny drzewostan: kasztany jadalne, buki czerwone, tulipanowiec, choina kanadyjska, jodła kaukaska. Ostatnim przedwojennym właścicielem, zarówno części dworskiej, jak i folwarcznej /ulokowanej na zachód od dworu/ była rodzina Kuster. Po wojnie majątek w całości przeszedł na własność państwa polskiego. Część folwarczna przeznaczona została na potrzeby państwowego gospodarstwa rolnego, natomiast obiekt dworsko-parkowy przekazano więziennictwu. Obecnie odrestaurowany, służy jako baza Ośrodka Doskonalenia Kadr Służby Więziennej "Relaks"w Zwartowie.

Żelazno - po południowo-wschodniej stronie wsi usytuowany jest zespół folwarczny, obejmujący dwór oraz park z II połowy XIX wieku, stodołę i budynek gospodarczy z przełomu XIX/XX, stodołę z 1900 roku oraz stajnię i kuźnię z początku XX wieku. W parku zachowały się do dziś piękne okazy starych drzew. Do 1945 roku majątek stanowił własność niemieckiej rodziny von Milczewski. Po wojnie przeszedł na własność państwa polskiego, utworzono tu państwowe gospodarstwo rolne. Do dziś pozostaje w zasobach Skarbu Państwa - w dzierżawie.

Tekst zaczerpnięto z folderu promocyjnego "Gmina Choczewo"
za zgodą i uprzejmością Wójta Gminy Choczewo.
www.choczewo.com.pl